Komisariat Straży Granicznej „Kaczory”
.mw-parser-output table.zolnierz-lotnictwo td.naglowek{color:black!important;background:#95a7b9!important}.mw-parser-output table.zolnierz-marynarka td.naglowek{color:white!important;background:#6082B6!important}.mw-parser-output table.zolnierz-lądowe td.naglowek{color:white!important;background:#556B2F!important}.mw-parser-output table.zolnierz-paramilitarny td.naglowek{color:black!important;background:#b6b3c7!important}
| ||
| Historia | ||
Państwo |  II Rzeczpospolita | |
| Sformowanie | 1928 | |
| Rozformowanie | 1939 | |
| Tradycje | ||
| Rodowód | Komisariat Straży Celnej „Śmiłowo” | |
| Organizacja | ||
| Dyslokacja | Kaczory | |
| Formacja | Straż Graniczna | |
| Podległość | Inspektorat Graniczny nr 8 Obwód SG „Nakło” | |
Komisariat Straży Granicznej „Kaczory” – jednostka organizacyjna Straży Granicznej pełniąca służbę ochronną na granicy polsko-niemieckiej w latach 1928–1939.
Spis treści
1 Formowanie i zmiany organizacyjne
2 Służba graniczna
3 Działania komisariatu w 1939 roku
4 Kierownicy/komendanci komisariatu
5 Struktura organizacyjna
6 Uwagi
7 Przypisy
8 Bibliografia
Formowanie i zmiany organizacyjne |
Rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Ignacego Mościckiego z 22 marca 1928 roku, do ochrony północnej, zachodniej i południowej granicy państwa, a w szczególności do ich ochrony celnej, powoływano z dniem 2 kwietnia 1928 roku Straż Graniczną[1].
Rozkazem nr 2 z 19 kwietnia 1928 roku w sprawie organizacji Pomorskiego Inspektoratu Okręgowego dowódca Straży Granicznej gen. bryg. Stefan Pasławski przydzielił komisariat „Kaczory” do Inspektoratu Granicznego nr 8 „Nakło” i określił jego strukturę organizacyjną[2].
Rozkazem nr 12 z 10 stycznia 1930 roku w sprawie reorganizacji Pomorskiego Inspektoratu Okręgowego komendant Straży Granicznej płk Jan Jur-Gorzechowski ustalił numer i nową organizację komisariatu[3].
Rozkazem nr 3/31 zastępcy komendanta Straży Granicznej płk. Emila Czaplińskiego z 5 sierpnia 1931 roku zniesiono placówkę SG Dziembowo, a pozostawiono posterunek detaszowany „Dziembowo”[4].
Rozkazem nr 1 z 31 marca 1937 roku w sprawach [...] likwidacji i tworzenia placówek, komendant Straży Granicznej płk Jan Gorzechowski zniósł posterunek SG „Miasteczko”[5].
Rozkazem nr 2 z 30 listopada 1937 roku w sprawach [...] przeniesienia siedzib i likwidacji jednostek, komendant Straży Granicznej płk Jan Gorzechowski zmienił nazwę placówki I linii „Kalina” na „Dziembowo”[6].
Służba graniczna |
Kierownik Pomorskiego Inspektoratu Okręgowego Straży Granicznej mjr Józef Zończyk w rozkazie organizacyjnym nr 2 z 8 czerwca 1928 roku udokładnił linie rozgraniczenia komisariatu. Granica północna: kamień graniczny nr E 256; granica południowa: kamień graniczny nr F003[7].
- Sąsiednie komisariaty
komisariat Straży Granicznej „Rudna” ⇔ komisariat Straży Granicznej „Jabłonowo” − 1928
Działania komisariatu w 1939 roku |
Wiosną 1939 przy każdym komisariacie zaczęto tworzyć plutony wzmocnienia, liczące etatowo 61 ludzi. W okresie pokoju miały one uszczelniać granicę, a przypadku wojny prowadzić miały działania opóźniające poprzez niszczenie mostów i dróg. Plutonem wzmocnienia komisariatu „Kaczory” dowodził przodownik Straży Granicznej Jan Walter[8].
1 września 1939 niemiecka 50 Dywizja Piechoty nacierała przez Łobżonkę na Nakło i Mroczę. 1 września o 0.30 rozpoczęły się pierwsze walki. O 4.00 komisariat wysłał patrol w kierunku wioski Byszki. Patrol wrócił i stwierdził obecność wojsk niemieckich w Byszkach. O 5.00 pluton wzmocnienia został wycofany na wzgórze pod Ujściem. Spod Ujścia komisariat wycofywał się przez Budzyń do Wągrowca. W Wągrowcu zebrał się cały batalion wojsk pogranicznych mjr. Świderskiego[9].
Kierownicy/komendanci komisariatu |
| stopień | imię i nazwisko | okres pełnienia służby | kolejne stanowisko |
|---|---|---|---|
| podkomisarz | Bolesław Leśnik[10] | był IX 1930 – był w 1935[11] – |
Struktura organizacyjna |
Organizacja komisariatu w kwietniu 1928[2]:
- komenda − Kaczory
- placówka Straży Granicznej I linii „Jeziorki”
- placówka Straży Granicznej I linii „Kaczory”
- placówka Straży Granicznej I linii „Kalina Blok”
- placówka Straży Granicznej II linii „Śmiłowo”
Placówka Straży Granicznej II linii „Grabówno”[a]
- placówka Straży Granicznej II linii „Kaczory”
- placówka Straży Granicznej II linii „Nakło”
Organizacja komisariatu w styczniu 1930[3]:
- komenda − Kaczory
- placówka Straży Granicznej I linii „Jeziorki”
- placówka Straży Granicznej I linii „Kaczory”
- placówka Straży Granicznej I linii „Kalina Blok”
- placówka Straży Granicznej II linii „Kaczory”
- Placówka Straży Granicznej II linii „Grabówno”
- placówka Straży Granicznej II linii „Dziembowo”
placówka Straży Granicznej II linii „Nakło”[b]
Organizacja komisariatu w 1936:
- komenda − Kaczory
- placówka Straży Granicznej II linii Kaczory
- placówka Straży Granicznej II linii Grabówno
- placówka Straży Granicznej II linii Nakło??
- placówka Straży Granicznej I linii Jeziorki
- placówka Straży Granicznej I linii Kaczory
- placówka Straży Granicznej I linii Kalina → w 1937 zmieniono nazwę na „Dziembowo”
Uwagi |
↑ W 1931 placówka Straży Granicznej II linii „Grabówno” wydzieliła posterunek detaszowany SG „Miasteczko”. → Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 78
↑ W 1931 placówka Straży Granicznej II linii „Nakło” przeniesiono do Bydgoszczy, a w Nakle pozostawiono posterunek detaszowany SG „Nakło”. → Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 78
Przypisy |
↑ Goryński 2012 ↓, s. 226.
↑ ab Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 20.
↑ ab Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 75.
↑ Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 78.
↑ Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 115.
↑ Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 118.
↑ Kopie rozkazów PIOSG ↓, s. 45.
↑ Grobelski 2007 ↓, s. 116.
↑ Grobelski 2007 ↓, s. 117.
↑ Kopie rozkazów PIOSG ↓, s. 51.
↑ Wykazy imienne IG „Nakło” ↓, s. 20.
Bibliografia |
- Marek Jabłonowski, Bogusław Polak: Polskie formacje graniczne 1918−1839. Dokumenty organizacyjne, wybór źródeł. Tom II. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Koszalińskiej, 1999. ISBN 83-87424-77-3.
- Grzegorz Goryński: Powstanie, organizacja i funkcjonowanie straży granicznej w latach 1928-1939. 2012. [dostęp 2016-12-31].
- Wojciech Grobelski: Charakterystyka dawnej granicy polsko–niemieckiej na odcinku komisariatu Straży Granicznej w Ujściu n/Notecią. 2007. [dostęp 2017-03-14].
- Wykazy imienne oficerów i szeregowych Inspektoratu Granicznego „Nakło” i podległych komisariatów w latach 1929–1938 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- Rozkazy, materiały dotyczące dyslokacji, organizacji służby, wywiadu wojskowego i przeciwprzemytniczego, budżetu PIOSG → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
| ||||||||||||||||||||||||||
