Jfyhkgu

Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „Leningrad”. Zobacz też: inne znaczenia słów Leningrad, Petersburg.

Petersburg Санкт-Петербург
twierdza Pietropawłowska, gmach Sztabu Głównego, sobór monasteru Smolnego, sobór Świętej Trójcy, pomnik Piotra Wielkiego, pałac Zimowy
Herb Flaga
Państwo	Rosja
Gubernator	Gieorgij Połtawczenko
Powierzchnia	1399 km²
Wysokość	3 m n.p.m.
Populacja (2010) • liczba ludności • gęstość	5,323,300 (2017) 3541 os./km²
Nr kierunkowy	7812
Kod pocztowy	190000-199406
Tablice rejestracyjne	78, 98 w prawym górnym rogu nad flagą Rosji i literami RUS
Podział miasta	20 rejonów
Położenie na mapie Rosji Petersburg
59°56′N 30°16′E/59,933333 30,266667
Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach
Hasło w Wikisłowniku
Informacje w Wikipodróżach
Strona internetowa
Portal Rosja

Petersburg (forma zalecana)^[1], Sankt Petersburg (egzonim wariantowy)^[2] (ros. Санкт-Петербург, Sankt-Pietierburg, potocznie Петербург, Pietierburg, Пи́тер, Pitier; dawniej Piotrogród, ros. Петроград, Leningrad, ros. Ленинград) – miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską na terytorium zawierającym m.in. ponad 40 wysp. W latach 1712–1918 stolica Imperium Rosyjskiego. Powierzchnia 1439 km², liczba ludności 5 323 300^[3].

Petersburg jest miastem wydzielonym Federacji Rosyjskiej i stanowi jej odrębny podmiot. Jest stolicą Północno-Zachodniego Okręgu Federalnego i obwodu leningradzkiego, chociaż sam do niego nie należy.

Nazwa |

Nazwa miasta w ciągu wieków ulegała zmianie. Pierwotnie na cześć św. Piotra miasto nazywało się Сан(к)тпитербурхъ, co było wzorowane na niderlandzkiej wymowie Sint Petersburg, a wynikało z faktu, iż car Piotr I w młodości przebywał przez pewien czas w Holandii. Później ustabilizowała się nazwa w obecnym odniemieckim brzmieniu.

Sowiecka nazwa Leningrad w petersburskim porcie morskim w 2009

Po wybuchu I wojny światowej, 31 sierpnia 1914 roku^[4] niemiecko brzmiącą nazwę zamieniono ze względów patriotycznych na jej rosyjskie tłumaczenie Piotrogród (Петроград). Prawie dziesięć lat później, 26 stycznia 1924 Piotrogród stał się Leningradem – w ten sposób uczczono pamięć Włodzimierza Lenina, zmarłego przywódcy Rosji Radzieckiej. 6 września 1991 miastu przywrócono dawną nazwę^[5][6].

Piter (Пи́тер) – to z kolei nieoficjalna, pieszczotliwa, potoczna nazwa miasta, która funkcjonowała już w XIX wieku, było używane zarówno w czasach radzieckich, jak też obecnie. Stosuje się też określenia Культурная столица (Stolica Kultury), Северная столица (Północna Stolica), Вторая столица (Druga Stolica), Северная Венеция (Wenecja Północy), Северная Пальмира (Palmyra Północy), Петрополь (Pietropolis), Невоград (Newograd), Окно в Европу (Okno do Europy).

Zalecaną polską nazwą miasta (egzonimem), zgodnie z ustaleniami Komisji Standaryzacji Nazw Geograficznych jest tradycyjna forma Petersburg^[1]. W 2006 Komisja dopuściła używanie egzonimu wariantowego Sankt Petersburg, w dalszym ciągu zalecając w języku polskim używanie nazwy Petersburg^[2].

Charakterystyka |

Miasto widziane z tarasu soboru św. Izaaka

Petersburg jest największym po Moskwie ośrodkiem gospodarczym, kulturalnym i naukowym Rosji, jednak pod względem odwiedzin turystów przewyższa stolicę, i tak np. w 2004 było ich 3,4 mln. Przez UNESCO został ogłoszony ósmym najbardziej atrakcyjnym turystycznie miastem świata, m.in. w związku z opiniami, że jest jednym z najwspanialszych zespołów urbanistycznych świata.

Kilkadziesiąt wysp, na których leży Petersburg, spiętych jest 396 mostami, z których 14 największych jest co noc otwieranych w celu umożliwienia statkom przedostania się na jezioro Ładoga. Z tego względu nazywany bywa Wenecją Północy.

W mieście istnieje 41 szkół wyższych, w tym Petersburski Uniwersytet Państwowy, ponad 170 instytucji naukowo-badawczych, ponad dwa tysiące bibliotek (w tym Biblioteka im. Michaiła Sałtykowa-Szczedrina), obserwatorium astronomiczne Pułkowo, Teatr Maryjski, który w latach 1920–1992 funkcjonował jako Teatr Opery i Baletu im. Sergieja Kirowa. Funkcjonuje ciesząca się światową sławą filharmonia, założona w 1862.

Petersburg jest jednym z głównych centrów muzealnych świata. Swoje zasoby udostępnia jedno z trzech największych muzeów świata – Ermitaż – a ponadto Państwowe Muzeum Rosyjskie, Muzeum Antropologii i Etnografii (Kunstkamera) oraz kilkaset mniejszych. W pobliżu miasta znajdują się liczne miejscowości turystyczno-wypoczynkowe z kompleksami parkowo-pałacowymi byłych carów Rosji: Carskie Sioło, Peterhof, Pawłowsk, Zielenogorsk, Gatczyna.

Części miasta |

Historia miasta |

Wiek XVIII |

Grawiura: St. Petersburg i Newa 1753. Valeriani Joseph i Machaew Michaił Iwanowicz

Historyczne mapy miasta:

Mapa miasta z 1744

Mapa miasta z 1776

Mapa St. Petersburga, Meyers Konversationslexikon, 1888

Mapa St. Petersburga i jego okolic, Meyers Konversationslexikon, 1888

Plan Leningradu z 1978

Pomnik Piotra Wielkiego

Sprawą prestiżową dla władców Rosji z dynastii Romanowów było uzyskanie dostępu do Morza Bałtyckiego. Przez ponad sto lat kolejni carowie bezskutecznie starali się osiągnąć wyznaczony cel. Dopiero w okresie rządów Piotra I Rosjanie znaleźli się nad Bałtykiem. Dzięki wojnie północnej, którą toczył ze Szwedami w latach 1701-1721 oraz zwycięstwie w bitwie pod Połtawą w 1709, a także korzystnych ustaleniach pokoju w Nystad (fin. Uusikaupunki), mógł przystąpić do zagospodarowywania nadmorskich obszarów.

Głównym marzeniem cara było zbudowanie od podstaw miasta, które miało świadczyć o narodzinach potęgi państwa rosyjskiego. Prace budowlane, w których brali udział najwybitniejsi architekci ówczesnej Europy, rozpoczęły się już w 1703 na zdobytej rok wcześniej od Szwecji Wyspie Zajęczej (fin. Jänissaari), położonej w Ingrii u ujścia Newy. Był to obszar podmokły i słabo zaludniony, toteż osuszenie tych terenów było podstawowym wyzwaniem dla budowniczych. Pierwszą budowlą wzniesioną na obszarze Wyspy Zajęczej była Twierdza Pietropawłowska, którą rozpoczęto wznosić na mocy rozkazu cara z dnia 16 maja (27 maja według kalendarza gregoriańskiego) 1703. Dzień ten jest uznawany za datę założenia miasta. Na płycie kamiennej specjalnie przygotowanej na tę uroczystość wyryto następujący napis:

Roku pańskiego 1703, 16 maja założone zostało przez cara i wielkiego księcia Piotra Aleksiejewicza miasto Sankt-Petersburg.

Caryca Elżbieta kazała wybudować sobie w Petersburgu pałac, wzorowany na francuskim Wersalu – tzw. Pałac Zimowy. Jako pierwsza zamieszkała w nim cesarzowa Katarzyna II.

Wiek XIX |

• dekabryści

Wiek XX |

• krwawa niedziela (Petersburg 1905)


• rewolucja lutowa 1917


• rewolucja październikowa


• zamach na Siergieja Kirowa rozpoczął wielki terror, wiele ofiar pochowano w Lewaszowie
  


• blokada Leningradu


• 
  Anatolij Sobczak mer, współpracował z Władimirem Putinem
  

Demografia |

Skład narodowościowy:

Zabytki |

Twierdza Pietropawłowska

Pałac Zimowy

Zespół pałacowo-ogrodowy Peterhof

• Twierdza Pietropawłowska


• Pałac Zimowy


• 
  Pałac Marmurowy – miejsce zamieszkania króla Polski Stanisława Augusta Poniatowskiego po rozbiorach Polski


• Zespół pałacowo-ogrodowy Peterhof
  


• Zespół pałacowy Oranienbaum
  


• 
  Kunstkamera – najstarsze muzeum w Rosji


• Zamek Michajłowski


• Gmach Admiralicji


• Gmach Sztabu Głównego


• Pałac Taurydzki


• Filharmonia Petersburska


• 
  Teatr Aleksandryjski na placu Ostrowskiego
  


• Cmentarz Tichwiński


• Most Bolszeochtinskij

Zabytkowe świątynie |

• 
  Kościół św. Katarzyny – miejsce pochówku króla Stanisława Augusta w l. 1798-1938


• Sobór Kazańskiej Ikony Matki Bożej


• Sobór św. Izaaka


• Sobór Zmartwychwstania Pańskiego


• Wielka Synagoga Chóralna


• Świątynia buddyjska w Sankt Petersburgu


• Meczet w Petersburgu


• Sobór Świętej Trójcy

Nauka i kultura |

 Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

W Leningradzie funkcjonowała Leningradzka Szkoła Choreografii^[9].

Gospodarka |

Dzięki dogodnemu położeniu geograficznemu rozwinął się w nim przemysł stoczniowy (np. Stocznia Bałtycka), maszynowy (Zakłady Elektrosiła, Zakłady Kirowskie), elektrotechniczny i elektroniczny, hutnictwo żelaza i metali kolorowych, przemysł chemiczny, a zwłaszcza gumowy, włókienniczy, odzieżowy, skórzano-obuwniczy, poligraficzny, drzewny, papierniczy, materiałów budowlanych oraz spożywczy. W Petersburgu znajduje się zatrudniająca 6700 osób fabryka aut, w której produkowany jest model Chevrolet Cruze.

Transport |

Metro – stacja Awtowo

Petersburg jest wielkim węzłem kolejowym i drogowym oraz jednym z największych portów morskich Rosji. Port rzeczny połączony jest drogami wodnymi z morzami: Białym, Azowskim, Kaspijskim i Czarnym. Znajduje się tu także międzynarodowy port lotniczy Pułkowo.

• Metro w Petersburgu


• Tramwaje w Petersburgu


• 
  Pulkovo Airlines – linia lotnicza


• 
  Rossiya – linia lotnicza

Sport |

Stadion Kriestowskij

 Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

 Z tym tematem związana jest kategoria: Sport w Sankt Petersburgu.

Miasto jest jednym z centrów sportowych Rosji. Istnieje tu Petersburski Kompleks Sportowo-Koncertowy. Działają tutaj kluby Zenit Petersburg (piłka nożna), SKA Sankt Petersburg (mający sekcję hokeja na lodzie oraz piłki nożnej), Dynamo Petersburg, Spartak Petersburg (koszykówka). W mieście rozgrywany jest także tenisowy turniej Sankt Petersburg Open. W rejonie miasta działa także skocznia narciarska Kawgołowo.

Polonica |

• W Twierdzy Pietropawłowskiej po insurekcji kościuszkowskiej byli więzieni Tadeusz Kościuszko, Julian Ursyn Niemcewicz i Jan Kiliński.


• W Pałacu Marmurowym po rozbiorach Polski w ostatnich latach życia zamieszkiwał król Polski Stanisław August Poniatowski.


• W XVIII-wiecznym kościele św. Katarzyny został pochowany król Stanisław August Poniatowski. Spoczywał tu do 1938 r.


• W Petersburgu znajdują się pomnik Adama Mickiewicza oraz kamienica, w której mieszkał od kwietnia 1828 do maja 1829 (pobyt upamiętnia tablica na ścianie budynku).


• W Petersburgu ostatnie lata życia spędziła i zmarła polska kompozytorka Maria Szymanowska.


• W 1857 zostało zawiązane Koło Oficerów Polskich w Petersburgu.


• W 1908 została założona w Petersburgu jedna z najstarszych polskich korporacji akademickich – Sarmatia.

• 
  

  

  
  

  
  

  Pałac Marmurowy
  

  
  

  
  


• 
  

  

  
  

  
  

  Kościół św. Katarzyny
  

  
  

  
  


• 
  

  

  
  

  
  

  Tablica upamiętniająca dawny pochówek króla Stanisława Augusta w kościele św. Katarzyny
  

  
  

  
  


• 
  

  

  
  

  
  

  Dom, w którym mieszkał Adam Mickiewicz w 1828/1829
  

  
  

  
  


• 
  

  

  
  

  
  

  Pomnik Adama Mickiewicza
  

  
  

  
  


• 
  

  

  
  

  
  

  Cenotaf Marii Szymanowskiej
  

  
  

  
  


• 
  

  

  
  

  
  

  Ogród Polski
  

  
  

  
  

Wojsko |

Miasto jest siedzibą dowództwa Zachodniego Okręgu Wojskowego Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej^[10].

Współpraca zagraniczna |

Ludzie związani z miastem |

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Petersburgiem.

Galeria |

• 
  

  

  
  

  
  

  Krążownik Aurora
  

  
  

  
  


• 
  

  

  
  

  
  

  Kunstkamera
  

  
  

  
  


• 
  

  

  
  

  
  

  Teatr Aleksandryjski
  

  
  

  
  


• 
  

  

  
  

  
  

  Ermitaż nocą
  

  
  

  
  


• 
  

  

  
  

  
  

  Sobór Zmartwychwstania Pańskiego
  

  
  

  
  


• 
  

  

  
  

  
  

  Narewski Łuk Triumfalny
  

  
  

  
  


• 
  

  

  
  

  
  

  Świątynia buddyjska w Sankt Petersburgu
  

  
  

  
  

Przypisy |

Bibliografia |

• Igor Abrosimow: Советская Россия: 1917-1991 - государство, политика, экономика, наука, культура, литература, искусство. proza.ru, 2009.

Linki zewnętrzne |

• strona administracji miasta


• Sankt Petersburg po polsku


• poPetersburgu.pl


• Polski miesięcznik w Sankt Petersburgu


• „Sankt Petersburg 1900 – fotokatalog stolicy cesarskiej Rosji”


• Kunstkamera – Muzeum Antropologii i Etnografii


• 
  Strona Ermitażu (ros. • ang. • niderl. • fr. • wł.)
  


• 
  Mapy miasta (ang. • ros.)
  


• 
  petersburg-bridges.com (ang.)
  


• kilka zbiorów zdjęć zabytków Petersburga


• 
  Petersburg w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. VIII: Perepiatycha – Pożajście. Warszawa 1887.

p • d • e Podział terytorialny Rosji Podmioty Federacji Rosyjskiej Republiki Adygeja Ałtaj Baszkortostan Buriacja Chakasja Czeczenia Czuwaszja Dagestan Inguszetia Jakucja Kabardo-Bałkaria Kałmucja Karaczajo-Czerkiesja Karelia Komi Krym[A] Mari El Mordowia Osetia Północna Tatarstan Tuwa Udmurcja Kraje Ałtajski Chabarowski Kamczacki Krasnodarski Krasnojarski Nadmorski Permski Stawropolski Zabajkalski Obwody amurski archangielski astrachański biełgorodzki briański czelabiński irkucki iwanowski jarosławski kaliningradzki kałuski kemerowski kirowski kostromski kurgański kurski leningradzki lipiecki magadański moskiewski murmański niżnonowogrodzki nowogrodzki nowosybirski omski orenburski orłowski penzeński pskowski riazański rostowski sachaliński samarski saratowski smoleński swierdłowski tambowski tiumeński tomski tulski twerski uljanowski włodzimierski wołgogradzki wołogodzki woroneski Miasta wydzielone Moskwa Sankt Petersburg Sewastopol[A] Obwody autonomiczne Żydowski Okręgi autonomiczne Chanty-Mansyjski Czukocki Jamalsko-Nieniecki Nieniecki Okręgi federalne Centralny Dalekowschodni Nadwołżański Południowy Północnokaukaski Północno-Zachodni Syberyjski Uralski ↑ ab Obszar jednostronnie inkorporowany do Rosji, na arenie międzynarodowej uznawany za część Ukrainy

p • d • e Obiekty z listy Światowego Dziedzictwa UNESCO w Rosji Kulturowe Zabytkowe centrum Sankt Peterbsburga i pobliskie zabytki Carskie Sioło Gatczyna Kronsztad Obserwatorium w Pułkowie Oranienbaum Peterhof Ropsza Strelna Szlisselburg Kreml i Plac Czerwony w Moskwie Zabytki historyczne Nowogrodu Wielkiego i okolic Kreml nowogrodzki Sobór św. Sofii Cerkiew Wniebowstąpienia Pańskiego w Kołomieńskie Siergijew Posad – zespół architektoniczny Ławry Troicko-Siergjejewskiej Zespół architektoniczny i zabytkowy Kremla w Kazaniu Zespół Monasteru Terapontowskiego Zabytkowe centrum Jarosławia Zabytki Włodzimierza i Suzdalu Kreml suzdalski wraz z soborem Narodzenia Pańskiego Sobór Zaśnięcia Matki Bożej Sobór św. Dymitra Cerkiew Opieki Matki Bożej na Nerli Cerkiew Świętych Borysa i Gleba w Kidiekszy Złote Wrota Zamek Andrzeja Bogolubskiego Monastyr św. Eutymiusza Zespół Monastyru Nowodziewiczego Pogost Kiży Cytadela, zabytkowy zespół miejski oraz zabudowania twierdzy w Derbencie Zespół historyczny, kulturalny i naturalny Wysp Sołowieckich Południk Struvego (razem z 9 innymi państwami) Kompleks historyczny i archeologiczny Bułgar Przyrodnicze Jezioro Bajkał Dziewicze lasy Komi Środkowa część gór Sichote-Aliń Wulkany Kamczatki Naturalny system Rezerwatu wyspy Wrangla Zachodni Kaukaz Złote góry Ałtaju Basen Uws Nuur (razem z Mongolią) Mierzeja Kurońska (razem z Litwą) Góry Putorana (Rezerwat Putorański)