Jfyhkgu

Ten artykuł dotyczy stopnia oficerskiego. Zobacz też: półkownik.

Pułkownik Wojska Lądowe

Aktualne oznaczenie stopnia

naramiennik

kurtka nieprzemakalna

Oznaczenie stopnia – przedwojenny

naramiennik

Pułkownik (płk) – stopień oficerski. W SZ RP jest to najwyższy stopień wojskowy korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – korpusu oficerów sztabowych. Niższym stopniem jest podpułkownik, a wyższym generał brygady. W większości sił zbrojnych po stopniu pułkownika (ang. i fr. – colonel, niem. Oberst, ros. полковник) są stopnie generalskie.

Znaczenie historyczne |

Pułkownik – w wojsku polskim w XVII w. dowódca pułku będący jednocześnie rotmistrzem podstawowej chorągwi wchodzącej w skład jego pułku. Począwszy od 2 połowy XVII w. mianem pułkownika określa się również porucznika chorągwi pułkownikowskiej, który często faktycznie dowodził pułkiem. W wojsku polskim cudzoziemskiego autoramentu odpowiednikiem pułkownika był oberszter (od XVIII w. zwany już pułkownikiem).

Znaczenie współczesne |

Obecnie w SZ RP oficerowie w stopniu pułkownika pełnią najczęściej służbę na stanowiskach: dowódcy pułku i niektórych brygad, szefów oddziałów sztabów różnych szczebli. Oznaczeniem kodowym stopnia wojskowego w NATO jest OF-5.

W Marynarce Wojennej odpowiada mu stopień komandora.
Stopień pułkownika występuje również w Straży Granicznej, Służbie Więziennej, Biurze Ochrony Rządu, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Wywiadu Wojskowego i Służby Kontrwywiadu Wojskowego. Odpowiednikiem tego stopnia w Państwowej Straży Pożarnej jest starszy brygadier a w Policji - inspektor.

Oznaczenie |

Oznaczeniem stopnia w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej są dwie belki i trzy gwiazdki.

Zgodnie z przepisami ubiorczymi żołnierzy Wojska Polskiego z 1972 roku pułkownik nosił trzy gwiazdki umieszczone na środku taśmy otokowej w linii równoległej do krawędzi taśmy; odległość między ramionami gwiazdek wynosiła 2 mm. Na daszku czapki garnizonowej – dwa galony szerokości 6 mm naszyte obok siebie w odstępie 2 mm; zewnętrzny naszyty w odległości 6 mm od krawędzi daszka na całej długości jego łuku.
Na beretach i furażerkach – dwa paski na lewej stronie beretu (furażerki) długości 3 cm szerokości 5 mm w odstępie 4 mm, umieszczone pod kątem 45° w stosunku do dolnej krawędzi beretu (furażerki) oraz trzy gwiazdki rozmieszczone w linii prostej nad środkiem paska – prostopadle do jego położenia. Pierwszą gwiazdkę umieszczano w odległości 5 mm od paska do podstawy jej ramion, drugą gwiazdkę i następną – w odległości 5 mm od wierzchołka ramienia pierwszej gwiazdki do kąta wklęsłego ramion drugiej gwiazdki.
Na naramiennikach – dwa paski i trzy gwiazdki. Paski szerokości 6 mm umieszczone były w poprzek naramiennika: pierwszy pasek w odległości 1 cm od wszycia rękawa, drugi – 4 mm od pierwszego. Pierwsza gwiazdka umieszczona była na środku naramiennika, w odległości 1 cm od drugiego paska, a druga w odległości 5 mm od wierzchołka ramienia pierwszej gwiazdki do kąta wklęsłego ramion drugiej gwiazdki; trzecia podobnie jak druga^[1].

W myśl Przepisu Ubioru Polowego Wojsk Polskich r. 1919: na naramiennikach kurtki i płaszcza w odległości 1 cm od wszycia, w poprzek naramiennika, naszyte równolegle prosto w odległości 1,5 cm jeden od drugiego dwa płaskie sznureczki srebrne oksydowane szerokości 5 mm. Na środku naramiennika wzdłuż trzy gwiazdki haftowane oksydowanymi nićmi lub wytłaczane pięciopromienne, o ostrych promieniach^[a].

Na wierzchu czapki wzdłuż szwów wierzchu na krzyż od otoka z jednej strony do otoka z drugiej i wzdłuż górnej krawędzi otoka dokoła, naszyty 1 płaski sznurek szerokości 5 mm, srebrny, oksydowany, dookoła otoku naszyte dwa takie same sznurki w odległości 0,5 cm jeden od drugiego. Z przodu pod orzełkiem trzy takież gwiazdki jak na naramiennikach^[2].

W Wojsku Polskim Królestwa Kongresowego oznaką stopnia były szlify gładkie z bulionami, a od 1827 roku szlify gładkie bez gwiazdek^[3].

W Armii Księstwa Warszawskiego oznaką stopnia były epolety z bulionami na obu ramionach^[3].

W Wojsku polskim w okresie Sejmu Wielkiego i w wojsku Kościuszki oznaką stopnia były 3 paski na szlifie^[4].

Stopień pułkownika w innych krajach |

• Afganistan: Dagarwal


• Arabia Saudyjska i inne kraje arabskie: Aqid (عقيد)


• Armenia: Gndapet (գնդապետ)


• Austria: Oberst


• Brazylia: Coronel


• Bułgaria: Połkownik (Полковник)


• Chiny: shang xi(上校)


• Czechy: Plukovník


• Dania: Oberst


• Finlandia: Eversti


• Francja: Colonel


• Grecja: Syntagmatarkhis (Συνταγματάρχης)


• Gruzja: Polkovniki (პოლკოვნიკი)


• Hiszpania: Coronel


• Holandia: Kolonel


• Iran: Sarhang (سرهنگ)


• Izrael: Aluf Mishneh


• Japonia: Taisa(大佐)


• Korea Południowa: Taeryong


• Korea Północna: Sangjwa


• Litwa: Pulkininkas


• Łotwa: Pulkvedis


• Mongolia: Хурандаа


• Niemcy: Oberst


• Norwegia: Oberst


• Portugalia: Coronel


• Rosja: Połkownik (Полковник)


• Serbia: Pukovnik


• Słowenia: Polkovnik


• Stany Zjednoczone: Colonel


• Szwajcaria: Oberst


• Szwecja: Överste


• Turcja: Albay


• Ukraina: Połkownyk (Полковник)


• Węgry: Ezredes


• Wietnam: Đại tá


• Włochy: Colonnello

Pułkownik jako najwyższy stopień |

Niektóre formacje wojskowe mają pułkownika jako oficera najwyższego stopniem i komendanta, który podlega tylko głowie państwa.

• 
  Antigua i Barbuda (170 osób)


• 
  Benin (4.500 osób)


• 
  Kostaryka (ok. 8.000 osób)


• 
  Gambia (1.900 osób)


• 
  Islandia (100 osób, jedynie na misjach pokojowych)


• 
  Luksemburg (1.500 osób)


• 
  Księstwo Monako (ok. 250 osób)


• 
  Niger (8.000 osób)


• 
  Surinam (1.800 osób)


• 
  Watykan (110 osób)

Zobacz hasło pułkownik w Wikisłowniku

Uwagi |

Przypisy |

Bibliografia |

• Karol Linder: Dawne Wojsko Polskie. Ubiór i uzbrojenie. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1960.


• Marian Laprus [red.]: Leksykon wiedzy wojskowej. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1979. ISBN 83-11-06229-3.


• 
  Podręcznik dowódcy drużyny; Szkol. 378/69. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1971.Nieznane pola: "wydawnictwo".
  


• Przepis Ubioru Polowego Wojsk Polskich. Warszawa: Zakłady Graficzno-Wydawnicze "Książka", 1919.


• Przepisy ubiorcze żołnierzy Sił Zbrojnych w czasie pokoju; sygn. Mund.–Tab. 3/52. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1952.


• Przepisy ubiorcze żołnierzy Wojska Polskiego; sygn. Mund. 45/71/III. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1972.