Strażnica WOP Krężelka
.mw-parser-output table.zolnierz-lotnictwo td.naglowek{color:black!important;background:#95a7b9!important}.mw-parser-output table.zolnierz-marynarka td.naglowek{color:white!important;background:#6082B6!important}.mw-parser-output table.zolnierz-lądowe td.naglowek{color:white!important;background:#556B2F!important}.mw-parser-output table.zolnierz-paramilitarny td.naglowek{color:black!important;background:#b6b3c7!important}
| ||
| Historia | ||
Państwo |  Polska | |
| Sformowanie | 1945 | |
| Rozformowanie | 1964 | |
| Tradycje | ||
| Rodowód | 200 strażnica WOP Koniaków 205 strażnica WOP Krężelka 4 strażnica WOP Krężelka 31 strażnica WOP lądowa Krężelka | |
| Kontynuacja | Strażnica WOP Jaworzynka Strażnica SG w Jaworzynce Placówka SG w Jaworzynce Placówka SG w Cieszynie Placówka SG w Bielsku-Białej | |
| Dowódcy | ||
| Ostatni | kpt. Mieczysław Dudziec | |
| Organizacja | ||
| Dyslokacja | 43-474 Koniaków 43-476 Krężelka | |
| Formacja | Wojska Ochrony Pogranicza | |
| Podległość | 44 komenda odcinka Ustroń 61 batalion OP 41 batalion WOP 42 batalion WOP | |
Strażnica WOP Koniaków/Krężelka – nieistniejący obecnie podstawowy pododdział graniczny Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę ochronną na granicy polsko-czechosłowackiej.
Spis treści
1 Formowanie i zmiany organizacyjne
2 Ochrona granicy
3 Dowódcy strażnicy
4 Zobacz też
5 Uwagi
6 Przypisy
7 Bibliografia
Formowanie i zmiany organizacyjne |
Strażnica została sformowana w 1945 roku w strukturze 44 komendy odcinka Ustroń jako 200 strażnica WOP (Koniaków)[1][a][b][c]. W związku z reorganizacją oddziałów WOP w 1948 roku, strażnica podporządkowana została dowódcy 61 batalionowi OP, a od stycznia 1951 roku podlegała dowódcy 41 batalionu WOP w Ustroniu. W 1957 roku rozformowano 41 batalion WOP Ustroń[2][d] i strażnicę podporządkowano dowódcy 42 batalionu WOP w Cieszynie. W 1954 roku rozformowano strażnicę w Koniakowie, a w jej miejsce zorganizowano Strażnicę nr 205, II kategorii w Krężelce[e]. 1 stycznia 1960 roku była jako 4. strażnica WOP III kategorii Krężelka. W 1963 roku dowódca WOP nakazał skrócić odcinek 3 Karpackiej Brygady WOP i ustalił linię rozgraniczenia między karpacką, a górnośląską brygadą na granicy województw krakowskiego i katowickiego. Nakazał też z dniem 1 stycznia 1964 roku przekazać strażnicę Krężelka, Górnośląskiej Brygadzie WOP w Gliwicach[f]. Termin zmieniono na 1 października 1963 roku. Strażnicę podporządkowano dowództwu batalionu WOP Cieszyn. 1 stycznia 1964 roku była jako 31. strażnica WOP lądowa IV kategorii Krężelka . W 1964 roku rozformowano strażnicę WOP IV kategorii Krężelka o stanie 27 wojskowych[3]. Ochraniany przez strażnicę odcinek granicy przejęła Strażnica WOP Jaworzynka. W miejscu byłej strażnicy Krężelka wybudowano dom wczasowy, pozostał tylko budynek gospodarczy (stajnia - garaż), na szczytnej ścianie są wyrzeźbione dwie głowy końskie i data 1953 roku[g][4].
Ochrona granicy |
W 1947 roku 200 strażnica WOP Koniaków ochraniała odcinek granicy państwowej od znaku granicznego nr III/191 (włącznie) do znaku granicznego nr III/201 (wyłącznie)[5].
W 1960 roku 4 strażnica WOP Krężelka III kategorii ochraniała odcinek granicy państwowej o długości 6 670 m od znaku granicznego nr III/190 (włącznie) do zn. gr. nr III/200 (wyłącznie).
Sposób ochrony granicy podano za: Sławomir Żurawlow: Pododdziały Ochrony Pogranicza w Jaworzynce, Istebnej i Koniakowie – Rys historyczny 1922 - 2008. s. 45,47-48,51-53.
Wydarzenia:
- 1945 rok, strażnica miała etat 56 żołnierzy. Kierownictwo strażnicy stanowili: komendant strażnicy, zastępca komendanta do spraw polityczno-wychowawczych i zastępca do spraw zwiadu. Strażnica składała się z dwóch drużyn strzeleckich, drużyny fizylierów, drużyny łączności i gospodarczej. Etat przewidywał także instruktora do tresury psów służbowych oraz instruktora sanitarnego. Dla każdej strażnicy przewidziano motocykl z przyczepą, 12 koni wierzchowych, 4 taborowe i w zasadzie odpowiadało to w/w stanowi. Natomiast strażnica miała 2 konie wierzchowe i 2 taborowe. Podstawę uzbrojenia stanowiły pistolet TT, karabin bojowy (kb) z bagnetem, pistolet maszynowy PPSz-a, Karabin maszynowy DP, oraz pistolet sygnałowy wz. 44.
- 10 grudnia 1945 roku pododdział NSZ w sile 8 osób dokonał napadu na mieszkańca miejscowości Potok Wielki k. Koniakowa. O dokonanej napaści poszkodowany powiadomił strażnicę w Koniakowie. Dowódca strażnicy zorganizował pościg. Napastnicy zostali zatrzymani.
- W nocy z 26/27.09.1947 roku, pięcioosobowa grupa dokonała napadu rabunkowego na dom Jana Kukuczki w Istebnej. Zabrali ubrania i oddalili się w kierunku Babiej Góry. Pościg prowadzony przez strażnicę był bezskuteczny.
- 1952 rok, w strażnicy był: dowódca strażnicy, zastępcy do spraw politycznych i zwiadu, szef strażnicy. Załogę stanowiło około 60 podoficerów i szeregowych. Wśród nich byli żołnierze do obsługi koni, podoficer łączności, 2 kucharzy i 2 przewodników psów służbowych. Do służby i dojazdu do batalionu służyły 2 konie do jazdy wierzchem. Do transportu żywności i prac wykorzystywano 2 konie taborowe. Strażnica korzystała z bryczki i wozu taborowego.
- Koniec czerwca, początek lipca 1956 roku w okresie tzw. „Wypadków poznańskich”, przy linii granicznej i w strefie działania, odnajdywano pakunki zawierające ulotki z tzw. „bibułą”, przytwierdzone do balonów leżących na ziemi[h]. W związku z masowością zjawiska, żołnierze otrzymali zezwolenie na użycie broni, celem zestrzelenia nisko przelatujących balonów (nawet jeśli znajdowały się na terytorium czechosłowackim, ale w zasięgu ognia - to samo czynili pogranicznicy czechosłowaccy)[6].
- 1960 rok, ze strażnicy wycofano konie, a w ich miejsce wprowadzono samochody terenowe GAZ-69.
- 1961 rok, w strażnicy był: dowódca strażnicy, zastępcy do spraw politycznych i liniowych, szef strażnicy. Załogę stanowiło 6 podoficerów (dowódców drużyn), 2 podoficerów rozpoznawczych i około 40 szeregowych. Poprzedni dowódca i szef strażnicy zostali dyscyplinarnie zwolnieni z zawodowej służby wojskowej za rozkład dyscypliny i złe pełnienie służby.
- 1963 rok strażnica zdobyła pierwsze miejsce z pododdziałów granicznych pod względem dyscypliny i pełnienia służby granicznej.
Strażnice sąsiednie:
199 strażnica WOP Zwardoń ⇔ 201 strażnica WOP Jasnowice – 1946 rok
204 strażnica WOP Zwardoń ⇔ 205 strażnica WOP Jaworzynka – 1954 rok
5 strażnica WOP Zwardoń III kategorii ⇔ 3 strażnica WOP Jaworzynka III kategorii – 01.01.1960 roku
1 strażnica WOP Zwardoń lądowa IV kategorii ⇔ 30 strażnica WOP Jaworzynka lądowa IV kategorii – 01.01.1964 roku.
Dowódcy strażnicy |
Wykaz dowódców strażnicy podano za: Sławomir Żurawlow: Pododdziały Ochrony Pogranicza w Jaworzynce, Istebnej i Koniakowie – Rys historyczny 1922 - 2008. s. 50-54.
por. Ludwik Grześniak (? – ?)
ppor. Tadeusz Mysko (1946 – ?)- por. Mioduszewski (? – ?)
- por. Marcin Menes (? – ?)
- ppor. Marian Leśniak (XII 1951 – V 1952)
- por. Jan Muryjas (V 1952 – ?)
- ppor. Jerzy Rychel p.o. (? – X 1961)
kpt. Mieczysław Dudziec (X 1961 – 1964).
Zobacz też |
- Granica polsko-czechosłowacka
- 6 Pomorska Dywizja Piechoty
Polsko-czechosłowackie konflikty graniczne.
Uwagi |
↑ Załoga strażnicy WOP Krężelka - zdjęcie.
↑ Żołnierze strażnicy zakwaterowani byli w jednym niedużym budynku drewnianym po byłej strażnicy niemieckiej, była także stajnia. → Żurawlow 2011 ↓, s. 45,82
↑ Na miejscu zabudowań 200. strażnicy WOP Koniaków wybudowano dom mieszkalny → Żurawlow 2011 ↓, s. 53
↑ Zarządzenie MSW nr 034/57/WW z dnia 21.02.1957 r. → Jackiewicz 1998 ↓, s. 134
↑ Strażnica istnieje w wykazie dyslokacyjnym etatowych pododdziałów WOP z maja 1955 roku → Żurawlow 2011 ↓, s. 53
↑ Rozkaz Dowódcy WOP nr PF-121/WOP z dnia 17.07.1963 r. w sprawie zmian organizacyjnych w 3 Karpackiej BWOP
↑ Fragment zachowanego budynku strażnicy WOP Jaworzynka-Krężelka - zdjęcie.
↑ Agenci w balonach – mniej znany aspekt „wojny balonowej”.
Przypisy |
↑ ASGran., sygn. 217/143 ↓.
↑ Prochwicz 2011 ↓, s. 224.
↑ Gacek 2005 ↓, s. 11.
↑ Żurawlow 2011 ↓, s. 54.
↑ Żurawlow 2011 ↓, s. 45.
↑ Kudasiewicz 2003 ↓, s. 8.
Bibliografia |
- Stefan Gacek: Górnośląska Brygada WOP. Rys historyczny 1945-1991. Gliwice: Wydawnictwo Byłych Żołnierzy Zawodowych i Oficerów Rezerwy Wojska Polskiego, 2005.
- Zenon Jackiewicz: Wojska Ochrony Pogranicza: (1945-1991): krótki informator historyczny. Kętrzyn: Centrum Szkolenia Straży Granicznej, 1998. ISBN 83-909304-3-9.
- Henryk Dominiczak: Zarys historii Wojsk Ochrony Pogranicza 1945-1985. Warszawa: Wojskowa drukarnia w Łodzi, 1985.
- Jerzy Prochwicz: Wojska Ochrony Pogranicza 1945-1965. Piotrków Trybunalski: Naukowe Wydawnictwo Piotrkowskie, 2011. ISBN 978-83-7726-027-2.
- Archiwum Straży Granicznej, DWOP, sygn. 217/143 k. 119-123. Wykazy dyslokacyjne WOP 1946.
- Sławomir Żurawlow: Pododdziały Ochrony Pogranicza w Jaworzynce, Istebnej i Koniakowie – Rys historyczny 1922-2008. Gliwice: Gminny Ośrodek Kultury w Istebnej, 2011.
Mirosław Kudasiewicz. Z archiwum odkrywcy - Balonowa propaganda. „Tygodnik Prudnicki”. 19(649), s. 8, 2003-05-07. ISSN 1231-904X.
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||
