Pastor







Ten artykuł dotyczy duchownego. Zobacz też: Pastor – rodzaj ptaków.



Ks. dr Arthur Schmidt (1866-1923) z Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w todze z befkami, proboszcz w Bielsku (1894-1923)




Pastor Kościoła Szwecji bp Eva Brunne


Pastor (łac. pastorpasterz) – w Kościołach protestanckich duchowny, który pełni obowiązki duszpasterskie w zborze. Mianowany jest przez organy centralne danego Kościoła (np. synod, generalną konferencję), bądź jest powoływany przez kongregację wiernych (zbór) w drodze demokratycznego wyboru[a].




Spis treści






  • 1 Nazewnictwo


  • 2 Strój urzędowy


  • 3 Ukazanie w dziełach kultury


  • 4 Zobacz też


  • 5 Uwagi


  • 6 Przypisy


  • 7 Linki zewnętrzne





Nazewnictwo |


W dawnej Polsce pastor był nazywany także ministrem (łac. minister znaczy sługa)[1]


Biblijne pochodzenie tytułu pastor było powodem uznania go na szerszą skalę wśród różnych protestantów, których wiąże zasada Sola scriptura. Tytuł ten został wymieniony w Liście do Efezjan Apostoła Pawła, co uznano za dowód stosowania tego tytułu w Kościele prachrześcijańskim.








I On ustanowił jednych apostołami, drugich prorokami, innych ewangelistami, a innych pasterzami (gr. ποιμένας; łac. pastor) i nauczycielami.
— List do Efezjan 4:11, Biblia warszawska



Z czasem używanie tytułu pastor w odniesieniu do protestanckiego duchownego stało się tradycją, zaś w wielu językach funkcjonuje zwrot grzecznościowy: Wielebny Pastorze lub Księże Pastorze.


W Kościele Ewangelicko-Augsburskim w Polsce używanie pojęcia „pastor” jako grzecznościowego zwrotu częściowo zanikło na rzecz „księdza” (zwroty „Proszę księdza”/„Księże...”); duchowni luterańscy nazywani byli w Polsce księżmi już w XVI wieku[2]. Duchowni ewangeliccy częściej są nazywani pastorami przez katolików, niż przez samych współwyznawców.



Strój urzędowy |


Zwyczajowym strojem liturgicznym pastorów w Kościołach ewangelickich na terenie Niemiec, Polski i krajów środkowoeuropejskich jest czarna toga z białymi befkami oraz biret. Strój ten jest używany od roku 1811 na mocy dekretu króla pruskiego Fryderyka Wilhelma III.


Dodatkowo w Polsce, w Czechach na Słowacji i na południu Niemiec (Wirtembergia) pastorzy ewangeliccy używają białą komżę tzw. „albę silesiana”, czyli „albę śląską”, zakładaną na czarną togę. Komża ta jest używana od czasów reformacji w Księstwie Cieszyńskim. Na Słowacji i na południu Niemiec (Wirtembergia) „alba śląska” jest używana w formie białej „rokiety”.


Drugim strojem liturgicznym, używanym przez pastorów ewangelickich w Polsce jest biała lub kremowa alba sięgająca do kostek, kroju skandynawskiego, ze stułą w kolorze liturgicznym odpowiadającym niedzieli lub świętu roku kościelnego.


W Kościołach ewangelickich w Skandynawii strojem liturgicznym pastorów, podobnie jak księży rzymskokatolickich jest biała alba, stuła i ornat.


W ewangelikalnych Kościołach protestanckich pastorzy w trakcie czynności wykonywanych podczas nabożeństwa najczęściej noszą „świeckie” garnitury z krawatami lub koloratkami.



Ukazanie w dziełach kultury |


W literaturze




  • Henrik Ibsen – Brand (1886)


  • Erskine Caldwell – Sługa Boży (1935)


  • Karol Ludwik Koniński – Straszny czwartek w domu pastora (1939), Dalsze losy pastora Hubiny (1943)[3]


W filmie




  • Samotność we dwoje (Polska, 1968) – postać pastora Hubiny zagrał Mieczysław Voit


  • Lokis. Rękopis profesora Wittembacha (Polska, 1970) – w rolę pastora Wittembacha wcielił się Edmund Fetting



Zobacz też |



  • kaznodzieja


  • ksiądz – katolicki lub prawosławny odpowiednik pastora


  • pastorówka – dom będący miejscem zamieszkania pastora



Uwagi |




  1. Zależy to od formy organizacji Kościoła (np. wspólnoty episkopalne stosują na ogół mianowanie, kongregacjonalne – demokratyczny wybór)



Przypisy |




  1. Słownik języka polskiego S.B. Lindego: „Minister – minister słowa bożego, nazwisko pasterzów protestanckich”.


  2. Oskar Bartel: Przenikanie nauki Lutra do Polski. W: Franz Lau: Marcin Luter. Cz. II. Warszawa: Zwiastun, 1966, s. 113–114. OCLC 233460468.


  3. Straszny czwartek w domu pastora - Karol Ludwik Koniński (pol.). [dostęp 2015-01-16].



Linki zewnętrzne |







  • Pastor.pl – Serwis Internetowy dla pastorów

  • Pragmatyka Służbowa Kościoła Ewangelicko–Augsburskiego w RP

  • Strona internetowa parafii ewangelicko–augsburskiej w Giżycku










Popular posts from this blog

Быков, Василий Иванович (Герой Советского Союза)

Димитровград (Россия)

交通事故